Sunday, March 18, 2012

FAPA TLANBO LEH NGAIDAMTU CHUNNU!

Gandhi-an tharum thawhlo a India zallenna a lo sual chhuah tawhna ram ngeiah chuan ni 23. Jan 1999 zing vartianah khan tharumthawhna rapthlak tak thu in min barakhaih a! “Jai Bajrang bali ( Hindu pawl pakhat dam reng rawhse)” ti a au rual dual dualin Hindu firfiak te chuan Graham Staines leh a fate mutna Jeep chu an rawn hal alh pup mai a, a hnu-ah tribal khua-a awm te chuan kang chu thelh tum mahse a tlai lu ta; Krista tan a pasaltha te taksa chu meivapah anlo chang hman tawh si a. Karleh mai a “Martar Pathianni” lo thleng turah hian Krista tana an tuarna te a thlawnlohnan leh India ram zauzawk a kan rawngbawlna ti chaktu a tan te an chanchin hi i ngaithlanawn leh teh ang.

Fapa tlanbo: “Ka fapa hi mi nunrawng a nilo, rannung tak ngial pawh ala that ngailo” ti tu Dara Singh-a nu chuan afapa thiltih rapthlak tak chu awih theilo in a lu a thing mat mat a. Ni e, India ram mipui maktaduai tamtak mai awmna-ah hian mit han len vel la Rabindra Pal (Dara Singh) ti a an koh hi mit han la zawr khawp tur a koham hmel chu a pu biklo. Mahse hetih lai hian a thinlung a thinrim alh hluah hluah chu Orissa-a Kristian missionary te’n an chhem mek a ni tih tuman an hre bik lo mai a ni. Amah hi Kakor Bujurag UP lam chhuak mi zirna bansana hausak tum a ni! An in atang chuan khawvel zau zawkah hausak tumin a chhungte hriatloh in a tlanbo ta ngei a, Orissa hmun hi a rawn thleng ta a ni. Orissa a thlen hma hian Delhi hmunah te pheikhawk a siam thin ni in an sawi bawk. Orissa, Tribal hmun a missionary te hnathawh chuan a thin a khei em em a, a theihtawp a beihlet chauh chu a thinlungdamna a ni.

Krista avangin India ramah: Graham Staines hi India ramah Lalpa chanchin tha fehchhuahpui a, Isua’n a damlai a a tih thianghlim thin pharte hnen a rawngbawl turin kum 1965 khan Mayurbhanj (Orissa) ah hian a rawn thleng a. A enkawl-a te chuan “unaupa-Dada” tiin an ko mai thin a. “Mi tawngtam lo tak leh mi serious thei tak a ni” tih chu an sawina thin a ni. Khawtlang tan an nun an leihbua a, a hlawkna chang tribal-ho chuan an nunah Krista anlo hmu a, Kristianah an inlet ruih ruih mai.January ni 20, 1999 chuan tribal mi 30 lai mai chu kristianah an inlet ta puk mai a, Dara Singh-a leh a pawlte an awm mai mai thei talo ti chimih hmiah tumin ruahmanna an siam tan ta a ni.

India mi leh sa kan ni e: An rawngbawlna-ah hian chhungkua in an tangho nasa hle a. Afapa te Phillip kum sawm mi leh Timothy kum ruk mi lek te chuan India mi te kawr hak ang te hi hak an phur em em a, mite tanpui a a pa lo puih ve chu an hna ve ber a ni.

Piancham lawmna hnuhnung: Shantanu Satpathy, Kristian pakhat chuan Staines nen hian piancham an intawm a, Keonjhar-a rawngbawlna a an kal hma hian Birthday an lawmthu a sawi nghe nghe. Mahse chu an piancham lawmna ni chu an hun tawp an thlengtep tih an hre der silo, an lawmna ni atang a ni 5 hnu-ah chuan Staines-a te fapa taksa chu mei vapah a chang ta mai si a.

Ngaidamtu Chunnu:

Gladys Staines chuan a pasal leh a fapa te’n mual liam san tawh mahse a fanu Esther nen chuan an pa hnathawh te anla chhunzawm ta zel a, hindu firfiak tak tak te kar a an inthlamuanna chu an banga Pathian thu tar “ Pathian chu kan inhumhimna leh kan chakna, mangan lai atanpui vartu hnai reng a ni” (Sam 46:1) tih kha a ni. A pasal thattu misual tak Dara Singh (Fapa tlanbo-a) pawh chu Krista avangin a ngaidam thei a. A hnen a Pathian thu lo thleng chu “Pathianin a pe a, Pathianin a la leh mai a ni” tih kha a ni. India ramah kum 2004 thleng khan hna a thawk a, an ram Australia-ah a let leh ta a. Pharte hnen a a thawhthat avang hian chawimawina sang Padmashree hlan a ni nghe nghe. Gladys thuziah hi a ngai ngaiin: "The Lord God is always with me to guide me and help me to try to accomplish the work of Graham, but I sometimes wonder why Graham was killed and also what made his assassins to behave in such a brutal manner on the night of 22nd/23rd January 1999. It is far from my mind to punish the persons who were responsible for the death of my husband Graham and my two children. But it is my desire and hope that they would repent and would be reformed."

Friday, January 6, 2012

Kawngka zim

“Kan buante hi tisa leh thisen an ni si lo, lalnate leh, thuneihnate leh, he thim chunga khawvel roreltute leh, van hmunahte thlarau sualho awmte an ni zawk e. Chuvangin ni tha lovah chuan in do zawhna tur leh, in tih zawh vek hnu pawha in din theihna turin, Pathian ralthuam famkim chu la rawh u.”( Ephesi 6:12-13)

Kan van in kawng pan na ah hian kan penna turin kawng peng thuam tam tak a awm. Kawng pakhat chauh hian vanram a pawh si a, chu kawng chu Krista chauh hi a ni. Chu kawng zawh chu tihmai mai mi a nilo a, ti takzet te kal kawng a ni. Bible phei chuan thahnemngai takin “Kawngka zimah chuan luh tum HRAM rawh u” (Luka 13:24b)a ti hial a ni. He kawng ata kan penna turin hmelma pa chuan thang tamtak a kam a, “Mi hmang hria chuan thil thalo chu a hmuhin a biru thin a, Mi mawl erawh chuan a tawn mai thin a, a tuar phah thin” (Thufingte 22:3). Biak in a sermon tha tak tak Greek tawng meuh ruai a kan in fah lai hian, a lem nuam zawk, kan hmuh leh hriat mawlh mawlh te hmanrua a hmangin thalai te hremhmunah a hnuk mek a. Chu thil thalo chu mi a chuan atana thalo a ni tih hrelo in a dai mai thin a, a tuarphah fo thin a ni. Krista kohhran te thawhharh a hun takzet. Setana hmanrua hrang hrang te hi kan do let ve theihnan i han bih thuak ang hmiang.

Music: Grammy Award emaw Billboard chart-a langte kan thalaite’n an ngaisang a, an thlalak an khawnkhawm a, an room bangah te an tar cheichuai a! Thalai te hian kan ngaihsan leh an thawmhnaw leh nundan thleng a kan entawn ho nun hi kan bihchiang tak tak ngai em? An hlawhtlinnan hian an thisenin hmelma pa hma ah an thlarau hralhin an lo inthawi thin a lo ni! Setana chuan larna namenlo in mal a sawm let thung a. Amaherawhchu Setana hian phutlet a nei ve a, an music video ah emaw, an hla thu emaw amah fakna tur thil engemaw an zep tel ngei tur a ni a. Chuti chuan zaithiam a thunun te chu puithiamah chang in an hla emaw lo ngaithla a lo entu hnenah setana thuchah chu an puang thin a ni. He setana biakna hi milarte hian an intih hmuh hle a, amaherawhchu thenkhat talchhuah duh tal chhuak theilo mi tamtak te pawh an awm bawk. Heng an biakna leh an hla a chhinchhiahna lo lang te lanna Youtube ah hian entur tamtak a awm a, chu biakna chu hmanlai secret society pakhat hming chawi a “Illuminati” tih a ni. Han en ve mah teh i rinloh deuh deuh zaithiamte kha an lo awm nual ang. Chu’ng an hlasak hmang chuan nitin zantin kan thalaite roomah a ri chhuak ta vel a. “Lalpa chenna run” tih in tar chhungah setana fakna leh sawimawina a ri chuai(h) chuai(h) mai, ava rapthlak em!

Thiamna: Khawvelah thiamna a lo sang a, kan thurin Bible meuh pawh keuh thluk an rawn tum ta. Pathian thuzir te zingah Pluralism a lo lar a, sakhua hrang hrang te hian vanram kan thleng thei vek a lawm an tih hnu-ah ngaihdan pakhat dang a lo chhuak leh ta! Postmodernism ngaihdan hmangin bible in a huat em em “Tuai” leh “Patil” te an rawn sawimawi a. Khawthlang thurin lairil kristianna hmanga “diklo” an tih chu science leh linguistic hmangin “a dik” an rawn ti a. Kan ram ngaihsan US ah te phei chuan mipa/mipa, hmeichhia/hmeichhia inneih pawh an phal tawh nia! Sodom leh Gomorrah hunlai ai khan kan sualna hi a sang tawh zawk, Lalpa thinrimna hi kanla tawng baw ngei dawn e! Tv a enawm Oprah Winfrey Talk show-ah chuan thlirtu mitamtak zingah Oprah chuan, “Isua lo pawh hi kawng dang a awm ang, thil tha chu a awm vek a ni engkimah hian” tiin a ngaihdan a rawn vawrh a. Chu ngaihdan tilar tur chuan “New Age Church” tih an din a, ringtu nghetlo deuh lakah ram an la duai duai mai.

T-Shirt leh Tattoo: Milar zaithiam, movie star zingah hian thil tihhmuh thalo tak mai an mahni ngaisangtu t e hnenah an tilar a chu chu vun a chhinchhiahna (tattoo) chhut hi a ni. Heng chhinchhiahna chhut tu te hian Setana chhinchhiahna an hriatlohin a pu hlawm a, chu a chhutu chu khawi hmunah pawh kalse chu rau thalo chuan a umzui thin. Ramhuai man tamtak hnawhchhuah an tum a, chhuak theilo te hi an chhinchhiahna lo inchhut vang a ni fo nia! Chumai bakah chuan T-Shirt-ah hian setana betu leh lu ruhro a ther fer fur a, a ha tu hian a hma mi te ang bawkin rau thalo chu an rawn chang nghal a. Kan thil hak leh kan bang a kan tar hmang te hian nitin thim lal chibai kanlo buk thei reng a lo ni. Nu leh pa te’n kan fate music ngaithlak leh an room bang a intar te hi kan enfelpui a va ngai em. Biak In lam a kan koh eih theihloh nachhan pawh hi heng thil te hian a lo pawtbet a lo ni mahna.

Tunlaina ?: Tunlai thalai zing a in tih hmuh chu “Zau” hi a ni. Hei hi American khawthlang culture ah phei chuan a lar lehzual a hei hi kan thalaite’n an entawn mek a ni. Kan bible hi a phungthlu hranlo, kawngka zim min kawhhmuhtu a nih avangin chu kawng chu a zau ve huau lo. Intih changkan duh leh rual pawl loh hlauh vangin Kristian te’n kan ban loh tur kan ban fo. Heng te hi itawm taka setana rawn tawktarh te a ni e, a pawn lamah chuan mawihnai tak angin lang mahse a chhung chu “Tur” a ni. Thlarau rah zingah khan enge awm kha “Insumtheihna” hei hi kan mamawh em em a ni. Lal Isua tun hma leh tun hnu chatuan thleng pawh a danglam ngai lo hi a thing ngailo, amah zui hi kan tim tur a nilo.

A thui lutuk dawn heng a chung a kan tarlan tlem te chauh nilo thil dang tamtak kan sawisen loh te’n hmelma pa hian theihtawpin min beireng thin a. Thalai Kristian nun hi nun boring a ni miahlo, Isua nen chuan engkim hi a nuam a, chatuan thleng a hlimna a ni. Krista avang hian hasatna hlir kan kawngah a awmlo a, khawvel mite neih veloh nunthuhruk chu Amah ah kan nei zawk a ni.Leviticus bung 19 pumpui hi han chhiar ve mah teh.

Thursday, December 22, 2011

Thank you for all these gifts

O taste and see that the LORD is good- Psalm 34:8

Ka ngaihtuah let a kumin ka kum thatloh kum a nihzia leh ka eng tih mah reng reng fuh hlei theilo te. Ka lung a awi lo hle mai a, engvang tak ni ang maw? Mahse ka rilru-ah chuan boruak dang daih mai a lo lut ta a, “thil thlawn pek ngun takin chhiarla, nangma chan mai chu mak ti rengin i fak phawt ang a petu.” Chutia in dawm kun renglo chuan malsawmna ka dawn te ka chhiar ve ta thung a. Thla rei tawh tak ka ban tliak leh nerve thalo chuan ngai a lo awh leh tawh a, ka duh duh ka chawiin ka duh duh tihnan ka lo hmang thei reng tawh a. Zirna avanga chhungte kum sawm chuang ka kalsan hnu-ah an bulah chengin ka duh duh hman a duthu kalo sam thin te kha ka ei in ka lo in ta a. Ka result la chhuak lo mahse Aizawl College zing a thawh chakawm ber maiah Pathianin ka thawh ve tur a lo dah ve reng mai a, chutah kum dang pawh an la tih hleihloh thawknghetlo te tan hlawhpun te pawh anlo sawi ri ta zel a. Office thawk te miten biak kan harsat deuh an tih pawh ka lakah chuan an tha viau zel a. Ka thawhpuite ka chhungte ang chiahin ka en a, nitin hnathawka chhuah kan chak em em tlang theuh a, hetiang a work atmosphere thatna hi ka la tawng ngailo. Ka rin phakbakin tun hma ka kalna thin International level workshop te kha Pathian leh thiante zarah liau liau ka lo buatsaih ve ta reng mai. Mumang te pawh a ang rum rum nia.In lama ka chhungte lah lensan hreawm khawpin min thlahlel a, thian tha tak tak te’n ka harsatna ah min tawngtaipui reng bawk a. Ka hmabak kawlpui ber mai thesis harsatna ber ka guide pawhin kei aimahin a rawn hmanhmawh tawh zawk a. Ka hlim chu ka thaw huai mai a ni.


Heng zawng zawng te hi ka phu ve reng em? tih ka in zawt a. Phu miahlo, ka nun hman dan ka ngaihtuah phei chuan “Ava mak em” tih mai tur hlir an ni.Ka tih that lam ka ngaihtuah ve thung a, sawi tur pawh ka hre barlo a. Heng malsawmna zawng zawng te hi amahin a lo awm ngawtlo a Pathian thilthlawn pek a ni chiang mai. Tun Krismas lo awm turah hian malsawmna hnar thil engkim insuihfinna ka tan “Isua” Pathian fapa mal neih chhun min pek hun a ni tih ka han ngaihtuah zel a. Ka lawm em em a ni, ka thinlung takin Pathian hnenah lawmthu ka sawi a. Ka hmabak lungkham buaina zawng zawng hi engkim neitu hnenah chuan ka hlan vek a, a chinfel zawhloh reng reng hi a awm dawn silo a, thlamuanthlak hle mai. “Fapa pekin KA awm ta” chu thilpek dawngsawng tur chuan ka thinlung thehtawpin kalo buatsaih ve ta a ni.